Psychoterapia ericksonowska

Psychoterapia ericksonowska

Każdy człowiek jest inny – ma własną historię, doświadczenia, sposób przeżywania emocji oraz indywidualne zasoby. To, co pomaga jednej osobie, nie zawsze będzie skuteczne u drugiej. Właśnie na tym przekonaniu opiera się psychoterapia ericksonowska, która odchodzi od sztywnych schematów i koncentruje się na człowieku oraz jego możliwościach.

Jakie są główne założenia psychoterapii ericksonowskiej?

Psychoterapia ericksonowska została stworzona przez Miltona H. Ericksona. Jest to nurt psychoterapii, który zakłada, że każdy człowiek posiada w sobie potencjał oraz wewnętrzne możliwości niezbędne do wprowadzania zmian i radzenia sobie z trudnościami. Rolą terapeuty jest stworzenie takich warunków, aby pacjent mógł odkryć własne możliwości
i nauczyć się z nich korzystać.

Jednym z najważniejszych założeń tego podejścia jest przekonanie, że każdy człowiek jest niepowtarzalny. Dlatego terapeuta nie pracuje według jednego, uniwersalnego schematu, lecz dostosowuje sposób prowadzenia terapii do potrzeb, doświadczeń i możliwości konkretnej osoby. Jest to więc skupienie się nie tylko na problemach, ale także na możliwościach, mocnych stronach i doświadczeniach pacjenta.

W podejściu ericksonowskim zakłada się, że wiele z tych możliwości pozostaje poza naszą świadomą uwagą. Czasami korzystamy
z nich intuicyjnie, a czasami – szczególnie w okresach kryzysu – trudno jest nam je dostrzec lub wykorzystać. Rolą specjalisty jest stworzenie takich warunków, aby pacjent mógł odkryć swój potencjał i nauczyć się świadomie z niego korzystać.

Psychoterapia ericksonowska opiera się również na przekonaniu, że każdy człowiek jest wyjątkowy. Nie istnieje jeden schemat terapii odpowiedni dla wszystkich. Nawet osoby doświadczające podobnych trudności mogą potrzebować zupełnie innego sposobu pracy. Dlatego psychoterapeuta dobiera metody i techniki indywidualnie, uwzględniając potrzeby, możliwości, tempo oraz cele konkretnej osoby. Terapeuta nie daje gotowych rozwiązań ani nie narzuca własnych odpowiedzi. Towarzyszy pacjentowi w procesie zmiany, z uważnością podążając za jego doświadczeniami i wspólnie poszukując rozwiązań zgodnych z jego wartościami, możliwościami oraz sposobem przeżywania świata.

Jednym z fundamentów psychoterapii ericksonowskiej jest również relacja terapeutyczna oparta na zaufaniu, szacunku i współpracy. To właśnie w atmosferze bezpieczeństwa łatwiej jest mówić o trudnych doświadczeniach, lepiej rozumieć siebie oraz stopniowo wprowadzać zmiany w swoim życiu. Podejście ericksonowskie zakłada także, że każdy człowiek rozwija się we własnym tempie. Proces terapeutyczny nie jest wyścigiem ani drogą wyznaczoną z góry. To indywidualna podróż, dostosowana do potrzeb, możliwości i gotowości pacjenta do zmiany.

Jak wygląda praca terapeuty w nurcie ericksonowskim?

Podczas sesji terapeuta ericksonowski koncentruje się na odkrywaniu wewnętrznej siły pacjenta – czyli wszystkiego, co może wspierać go w radzeniu sobie z trudnościami i osiąganiu wyznaczonych celów. Nie zawsze są to wyjątkowe umiejętności czy spektakularne osiągnięcia. Często są to drobne elementy codzienności, które przynoszą chwilę wytchnienia, poczucie bezpieczeństwa lub pomagają odzyskać równowagę – ulubiona książka, spacer, jazda na rowerze, słuchanie muzyki czy kontakt z bliskimi.

Rolą terapeuty jest pomóc pacjentowi dostrzec te źródła wsparcia i stopniowo nauczyć się świadomie z nich korzystać. Nie przekazuje on gotowych rozwiązań ani nie mówi pacjentowi, jak powinien postępować. Zamiast tego towarzyszy mu w procesie odkrywania własnych sposobów radzenia sobie, uważnie obserwując jego potrzeby, sposób przeżywania emocji oraz indywidualny sposób postrzegania świata.

W podejściu ericksonowskim terapeuta nie pracuje według jednego, sztywnego schematu. Korzysta z wiedzy oraz różnych metod terapeutycznych, jednak najważniejszym elementem pozostaje relacja z pacjentem i dostosowanie sposobu pracy do jego aktualnych potrzeb. Zwraca uwagę nie tylko na wypowiadane słowa, lecz także na sposób komunikowania się, emocje, gesty, mimikę oraz subtelne sygnały niewerbalne pojawiające się podczas spotkania.

W pracy terapeutycznej często wykorzystywane są metafory, techniki wyobrażeniowe oraz – u terapeutów posiadających odpowiednie kwalifikacje – hipnoza kliniczna. Metody te pomagają pacjentowi spojrzeć na swoje doświadczenia z innej perspektywy, uruchomić własną kreatywność oraz odnajdywać rozwiązania zgodne z jego możliwościami i wartościami.

Psychoterapia jest procesem wymagającym czasu. Nie każda zmiana następuje od razu, a tempo pracy jest zawsze indywidualne. Zadaniem terapeuty jest cierpliwe towarzyszenie pacjentowi, wspieranie go i wzmacnianie wiary we własne możliwości. Podstawą całego procesu terapeutycznego jest bezpieczna, oparta na zaufaniu relacja między terapeutą a pacjentem. To właśnie ona tworzy przestrzeń, w której pacjent może otwarcie mówić o swoich doświadczeniach, stopniowo lepiej rozumieć siebie i z większą odwagą podejmować kolejne kroki prowadzące do zmiany. W psychoterapii ericksonowskiej terapeuta nie prowadzi pacjenta za rękę ani nie wyznacza mu jednej właściwej drogi. Jest uważnym towarzyszem, który wspiera go w odkrywaniu własnych możliwości oraz odnajdywaniu rozwiązań najlepiej dopasowanych do jego życia.

Dla kogo kierowana jest psychoterapia ericksonowska?

Ze względu na swoją elastyczność terapia ericksonowska może być dostosowywana do potrzeb konkretnej osoby. Nie zakłada jednego uniwersalnego sposobu pracy – terapeuta podąża za pacjentem, uwzględniając jego historię, doświadczenia, sposób rozumienia świata oraz indywidualne tempo zmiany.

Podejście ericksonowskie znajduje zastosowanie m.in. w pracy z osobami doświadczającymi:

• zaburzeń lękowych, nadmiernego napięcia i przewlekłego stresu,
• obniżonej samooceny oraz trudności w budowaniu poczucia własnej wartości,
• kryzysów życiowych i emocjonalnych,
• trudności w relacjach interpersonalnych,
• konsekwencji trudnych doświadczeń i traum,
• problemów związanych z nawykami oraz powtarzającymi się wzorcami zachowania,
• trudności psychosomatycznych, takich jak przewlekłe napięcie czy dolegliwości nasilające się pod wpływem stresu,
• trudności w funkcjonowaniu emocjonalnym i codziennym, których mogą doświadczać m.in. osoby z ADHD, ASD czy AuDHD,
• trudności związanych z funkcjonowaniem osobowościowym.

Terapia ericksonowska może być również wykorzystywana w pracy z dziećmi i młodzieżą, ponieważ często korzysta z metod opartych na wyobraźni, opowieściach, zabawie, metaforach oraz twórczych formach komunikacji. Sposób pracy jest zawsze dostosowywany do wieku, możliwości rozwojowych oraz indywidualnych potrzeb dziecka.Ważnym elementem tego podejścia jest przekonanie, że człowiek nie powinien być definiowany wyłącznie przez swoje trudności. Terapeuta pomaga dostrzec także mocne strony pacjenta, wcześniejsze doświadczenia radzenia sobie z wyzwaniami oraz obszary, które mogą stać się podstawą dalszego rozwoju.

Terapia ericksonowska nie jest jednak odpowiednią formą pomocy w każdej sytuacji jako jedyna metoda wsparcia. W przypadku poważnych zaburzeń psychicznych, ostrych kryzysów lub stanów wymagających leczenia psychiatrycznego konieczna może być równoległa współpraca z lekarzem psychiatrą lub zastosowanie innych form pomocy.

Podsumowanie

Terapia ericksonowska opiera się na przekonaniu, że każdy człowiek posiada własną historię, doświadczenia oraz zasoby, które mogą wspierać proces zmiany. Rolą terapeuty nie jest narzucanie gotowych rozwiązań, lecz towarzyszenie pacjentowi w odkrywaniu jego własnych możliwości i sposobów radzenia sobie z trudnościami. Psychoterapia ericksonowska przypomina, że człowiek nie jest definiowany wyłącznie przez swoje problemy, ale również przez swoje mocne strony, doświadczenia i potencjał do rozwoju.

Terapia ericksonowska – najważniejsze założenia

• Indywidualne podejście – terapia jest dostosowywana do historii, potrzeb i sposobu przeżywania świata przez konkretną osobę.
• Poszukiwanie zasobów pacjenta – człowiek nie jest definiowany przez swoje trudności. Terapeuta pomaga odkrywać mocne strony, doświadczenia i możliwości, które mogą wspierać zmianę.
• Wykorzystanie różnych metod pracy – w terapii mogą być stosowane m.in. rozmowa terapeutyczna, metafory, praca z wyobraźnią oraz elementy hipnozy ericksonowskiej.
• Współpraca i relacja terapeutyczna – terapeuta podąża za pacjentem, tworząc bezpieczną przestrzeń do poznawania siebie i poszukiwania własnych rozwiązań.

Psychoterapia ericksonowska jest zaproszeniem do lepszego poznania siebie, swoich możliwości oraz odkrywania nowych sposobów radzenia sobie z tym, co przynosi życie.

Wykaz źródeł

• Haley J. (1993). Niezwykła terapia. Techniki terapeutyczne Miltona H. Ericksona. Gdańsk.
• Klajs K. (2017). Poznawanie pacjenta w psychoterapii ericksonowskiej.
• Erickson M. H., Rossi E. L. (1996). Lutowy człowiek.
• Rosen S. (1997). Mój głos podąża za Tobą. Terapeutyczne przypowieści Miltona H. Ericksona.