Psychoterapia, psychologia, seksuologia, dietetyka oraz inne specjalności dostępne w formie stacjonarnej oraz online.
Zapraszamy do skorzystania z naszej oferty.

Łódź

ul. Piramowicza 7 lok. 1, 90-254 Łódź

Wejście:
brama, frontowa oficyna.

Email: kontakt@strefapsychoterapia.pl
Phone: +48 690 015 002

Newsletter

Image Alt

Strefa Psychoterapia

Zrozumieć uzależnienie. Kwestionariusz autodiagnozy.

Światowa Organizacja Zdrowia w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych podaje definicję uzależnienia: jest to kompleks zjawisk fizjologicznych, poznawczych i behawioralnych, wśród których spożywanie środka dominuje nad innymi zachowaniami.

Co to oznacza?

  • zjawiska fizjologiczne – to te, które są związane z naszym ciałem, w tym przypadku jest to tolerancja na środek i zespół odstawienny. Tolerancja polega na tym, że potrzebuje coraz więcej tego środka, żeby uzyskać oczekiwany efekt, a  dawka, którą przyjmowałem dotychczas jest niewystarczająca. Zespół odstawienny pojawia się wówczas gdy odstawiam środek lub ograniczam jego używanie. Początkowo mogę po prostu źle się czuć, jak w stanie po zatruciu czy przy objawach grypy. Z czasem objawy odstawienne mogą się zaostrzać i mogę mieć np. problemy ze snem, obniżony nastrój czy niepokój, tremor rąk czy całego ciała.
  • zjawiska poznawcze – to te, które są związane z naszą psychiką. Nasza uwaga, pamięć, myślenie, nasze emocje i motywacje są związane z pragnieniem użycia środka. To oznacza, że uzależnienie tak organizuje psychikę, żeby była podporządkowana pragnieniu. W praktyce oznacza to, że np. gdy idę do sklepu, to mój wzrok kieruje się wręcz na półkę z alkoholem, przypominam sobie przyjemne wspomnienia z okresu picia i „karmię się” tymi wspomnieniami, a to wyzwala pragnienie. Inny przykład, gdy odczuwam głód alkoholowy/narkotykowy, to myślę sobie, że nie dam rady i jedynie alkohol lub narkotyk może mi pomóc w tym stanie.
  • zjawiska behawioralne – to te związane z naszym zachowaniem. W praktyce może to oznaczać, że rezygnuje z dotychczasowych przyjemności na rzecz picia czy używania narkotyków lub tak organizuje sobie czas i przestrzeń, żeby przeznaczyć je na alkohol/ narkotyki itp. Zachowanie może przyjąć charakter nawyku – ja tak się już do tego przyzwyczaiłem, że robię to niemalże z automatu. Tak jakby weszło to w moją naturę. Wciąż powtarzam ten schemat i w ogóle z czasem nie myślę, że mogę robić coś innego. Na szczęście nie rodzimy się z potrzebą używania alkoholu/środków psychoaktywnych. To potrzeba wtórna, wyuczona. A jeśli się czegoś uczymy, możemy się tego oduczyć i zastąpić czymś nowym, zdrowym. Stanowi to wyzwanie i jest związane z ogromem pracy nad sobą. Ale jest to możliwe.

Jeden z modeli, tzw. “model Minnesota” w swoich założeniach definiuje, uzależnienie jako chorobę, która dotyka każdej sfery życia człowieka. Nazywamy je chorobą, ponieważ mimo wielu trudności i kłopotów związanych z piciem, osobom uzależnionym trudno jest przestać używać alkoholu. Tak jakby stały się wobec niego bezsilne i utraciły kontrolę nad piciem i swoim życiem. Tak jakby było coś, jakaś wewnętrzna siła, która do tego używania ciągnie. Taki wewnętrzny przymus nazywamy potocznie głodem substancji.

To co przemawia za tym, że uzależnienie jest chorobą, to jego dramatyczne skutki. Jeśli nie jest odpowiednio leczone, jeśli człowiek nie podejmuje abstynencji lub chociażby próby ograniczenia szkód, to może ono doprowadzić do inwalidztwa, np. otępienie alkoholowe i/lub stanowić zagrożenie dla życia (np. wskutek powikłanego majaczeniem zespołu abstynencyjnego, poważnego uszkodzenia wątroby lub po prostu przedawkowania alkoholu i „uśpienia” ośrodka oddechowego).

Mówi się też o tym, że uzależnienie jest chorobą wieloczynnikową. To oznacza, że nie ma jakiegoś jednego czynnika, który warunkowałby uzależnienie. Jest to szereg czynników bio-psycho-społeczno-środowiskowych, które wpływają na powstanie i podtrzymanie uzależnienia. Nie można więc przypisywać winy osobie uzależnionej za to, że uzależnienie powstało. Nikt swojej chorobie nie jest winien. Nie mniej jednak jeśli człowiek zobaczy, że problem istnieje (co może zrobić dzięki diagnozie objawowej), to staje się odpowiedzialny za to, co z tą wiedzą zrobi. Można powiedzieć, że od teraz stoi w punkcie wyboru czy będzie dalej kroczył drogą, która powoduje postęp uzależnienia czy wejdzie na drogę troski o swoje życie.

DIAGNOZOWANIE UZALEŻNIENIA – OBJAWY (kwestionariusz autodiagnozy)

Poniżej znajduje się lista objawów, które zwykle dotyczą osób uzależnionych. Niektóre z nich mogą być Ci bliskie i znane inne nie. W porządku. Czytając tę listę uczciwie postaraj się zobaczyć, które z nich występują u Ciebie. Niczego nie oceniaj ani nie osądzaj. Po prostu przyjmij postawę uważnego, bezstronnego obserwatora, który stara się zauważyć rzeczy takimi jakie są. Dostrzega fakty, a nie wydaje oceny. 

PRAGNIENIE/GŁÓD

___ Często myślisz o alkoholu/narkotyku

___ Dopóki nie sięgniesz po alkohol/narkotyki, jest Ci bardzo trudno przestać myśleć o tym

___ Masz wrażenie, że czegoś Ci brakuje, coś za Tobą chodzi, jesteś poddenerwowany i drażliwy, a gdy się napijesz lub zażyjesz ten stan ustępuje

___ Czasami śnisz o alkoholu/narkotyku

___ Odczuwasz wewnętrzną potrzebę lub nawet przymus, żeby sięgnąć po alkohol/narkotyki

KONTROLA

___ Ustaliłeś/aś zasady dotyczące ilości używania, jednak nie udało Ci się ich przestrzegać

___ Twoje próby ograniczenia ilości bądź całkowitego zaprzestania się nie powiodły

___ Zdarzało Ci się wypić/wziąć więcej niż planowałeś. Albo robiłeś to dłużej niż zamierzałeś

___ Zdarzało Ci się mieć poczucie, że nie jesteś w stanie wpasować się w towarzystwo albo dobrze się czuć bez alkoholu/narkotyku

___ Sięgałeś/aś po alkohol/narkotyki ilekroć Cię ktoś zirytował lub zezłościł

___ Zdarzało Ci się tracić przytomność lub nie pamiętać co się z Tobą działo pod wpływem alkoholu/narkotyku

___ Zdarzało Ci się przedawkować

___ Zdarzało Ci się zażyć substancję odurzającą, nie wiedząc, co to jest ani jakie wywoła skutki

___ Myśl, że zabraknie Ci alkoholu/narkotyku budzi w Tobie lęk

ODSTAWIENIE

___ Kiedy nie spożywasz lub nie masz dostępu do alkoholu/narkotyków czujesz się źle fizycznie lub psychicznie, możesz mieć objawy podobne do przeziębienia czy grypy (podwyższona temperatura, poty, drżenie rąk, ciała), możesz czuć się bardziej spięty i pobudzony, odczuwać rozdrażnienie, niepokój czy lęk

___ Możesz też odczuwać skoki ciśnienia, mieć dolegliwości żołądkowe (wymioty, biegunka)

___ Zdarzało Ci się pić/brać (mogłeś przyjmować leki) po to by złagodzić lub usunąć nieprzyjemne stany związane z tym, że poprzednia ilość przestawała już działać

TOLERANCJA

___ Aby odczuć pożądany efekt, potrzebujesz większej ilości alkoholu/dawki narkotyku

___ Zaczynasz pić więcej, mocniejsze alkohole albo łączysz słabsze z mocniejszymi, żeby lepiej działały

___ Ta sama dawka alkoholu/narkotyku, nie wywołuje już takich samych skutków jakie wywoływała w przeszłości

___ Czasami może być też tak, że już niewiele Ci potrzeba, żeby się upić, Twoja tolerancja spada

KONCENTRACJA NA UŻYWANIU I/LUB ZANIEDBYWANIE ALTERNATYWNYCH ŹRÓDEŁ PRZYJEMNOŚCI

___ Zacząłeś coraz bardziej koncentrować się na piciu/braniu

___ Zacząłeś planować swoje picie/branie, organizować sobie pod nie czas, a nawet „ustawiać” swoje zajęcia

___ Z powodu picia/brania nie byłeś w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań (w domu, w pracy lub/i w innych obszarach)

___ Popełniałeś błędy w pracy, nie byłeś w pracy tak wydajny jak zazwyczaj bo byłeś pod wpływem alkoholu, narkotyku lub na kacu

___ Bliscy/osoby z pracy zwracali Ci uwagę, że pijesz za dużo, za często, wyrażali swój niepokój o Twój sposób obchodzenia się z alkoholem/narkotykiem

___ Picie/używanie pogorszyło Twoje relacje z ludźmi

___ Straciłeś zainteresowanie swoim hobby i rzeczami, które wcześniej sprawiały Ci radość (np. spotkania z bliskimi, sport), poświęcałeś coraz więcej czasu na picie/branie

SZKODY

___ Z powodu picia/brania przestawałeś dbać o siebie (nieprawidłowe odżywianie lub brak jedzenia, nie dbałeś o higienę)

___ Picie/branie wywoływało problemy psychiczne bądź zdrowotne albo zaostrzyło już istniejący problem (np. depresja, lęk, choroby układy krążenia, dolegliwości bólowe wątroby/trzustki)

___ Chociaż zdawałeś (zdajesz) sobie sprawę z negatywnego wpływu picia/używania na ważne obszary Twojego życia i na Twoje funkcjonowanie, to jednak sięgałeś po używkę

Uzależnienie rozpoznaje się na podstawie przynajmniej 3 objawów, które występują ze sobą łącznie w przeciągu ostatniego roku. Sprawdź, czy któreś z nich występują u Ciebie. Zwróć uwagę na to jak się czujesz oraz na swoje refleksje.

Pamiętaj, że diagnoza objawowa pomoże Ci stwierdzić czy problem istnieje. Jest pewnego rodzaju drogowskazem do tego jakie działania możesz podjąć, aby zatroszczyć się o swoje dobro. Jeśli ten problem dostrzegasz warto zgłosić się po pomoc, np. do specjalisty psychoterapii uzależnień. Wspólnie z nim będziesz mógł się zatrzymać i przyjrzeć temu czemu używanie środka w Twoim przypadku służy i jakie problemy się pod nim kryją.

Tylko Ty możesz to zrobić, tylko Ty możesz wykonać ten pierwszy krok… Twoje zdrowie potrzebuje właśnie Ciebie, ale pamiętaj – nie musisz działać w pojedynkę. Tak – masz prawo do pomocy i wspólnie możemy wybrać się w podróż, właśnie w trosce o Ciebie, o Twoje dobro.

Katarzyna Czarnecka

Specjalista psychoterapii uzależnień

Bibliografia:

1. Glasner-Edwards S., Uzależniony mózg, Sopot 2019.

2. Habrat B., Organizm w niebezpieczeństwie, Warszawa 1996.

3. Klimkiewicz A, Zaburzenia psychiczne związane z używaniem alkoholu, w: Wojnar M. red., Medyczne aspekty uzależnienia od alkoholu, Warszawa 2017.

4. Pużyński S., Wciórka J. red., ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne, Kraków 2000.

5. Rachowska E., Model Minnesota w: Jabłoński P., Bukowska B., Czabała J. Cz., Uzależnienie od narkotyków. Podręcznik dla terapeutów, 2012.

Źródła internetowe:

1. 12 kroków AA – Krok pierwszy, https://aa24.pl/pl/12-krokow-aa/12-krokow-aa [dostęp: 26.11.2021r.]

2. Przedawkowanie alkoholu – stan bezpośredniego zagrożenia życia, https://stopuzaleznieniom.pl/artykuly/czy-pije-ryzykownie/przedawkowanie-alkoholu-stan-bezposredniego-zagrozenia-zycia/ [dostęp: 29.11.2021 r.]

Kwestionariusz autodiagnozy:

1. Opracowanie własne na podstawie S. Glasner-Edwards, Uzależniony mózg,
Sopot 2019, s. 30-31 oraz S. Pużyński, J. Wciórka red., ICD-10. V rozdział oraz Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne, Kraków 2000, s. 73.

Post a Comment